ADALETLİ VE DÜRÜST OLMAK

            İslam, adaleti getirmiştir. Cahiliye devrinde, adalet yok denecek kadardı. Güçlü, zayıfı eziyor; zayıflar daima zulme maruz kalıyorlardı. İslam bu hususta öyle bir ahkam getirmiştir ki, Allah(cc) indinde şirkten sonra affedilmeyen ikinci husus, kul hakkı olarak beyan edilmiştir. Bu konuda pekçok ayet-i kerime nazil olmuştur. ''Ey iman edenler! Kendiniz, ana-babanız, en yakınlarınızın aleyhine de olsa, Allah için şahitlik yaparak, adaleti titizlikle ayakta tutan kimseler olun. (Şahitlik ettikleriniz) zengin veya fakir de olsalar, (adaletten)  ayrılmayın.'' Nisa Suresi(135)

RAKİK KALB SAHİBİ OLMAK

            Rakik; yumuşak, şeffaf,duyarlı, hassas,narin gibi manalara gelir. Kur'an-ı Kerim, kalbin yumuşak ve duyarlı oluşunu onun tabii bir vasfı olarak gördüğü için, daha çok kalbin katılaşmasından ve bunun sebeplerinden bahseder.

TEVAZU EHLİ OLMAK

            Tevazu, alçak gönüllü olmaktır. Kibrin zıddıdır. Mü'min, tevazu ehlidir veya olması gerekir. Tevazu ehli olan insan aynı zamanda şefkatli, merhametlidir de. Herkesle iyi geçinir, kolay kolay kırmaz ve kırılmaz. Kendini başkalarından üstün görmez. Kusur araştırmaz, insanları daima müsbet yönleriyle değerlendirir. Her konuda olduğu gibi, bu konuda da Efendimiz(sav) en güzel örnektir.

CÖMERT VE İSAR EHLİ OLMAK

            Seha, Allah(cc)'ın azami sıfatlarındandır. Bol bol ikram eden demektir. Allah(cc) bu sıfatını kulları üzerinde görmek ister. Cömert kullara sehavetli de denir. Bu hususla ilgili pekçok ayeti kerime ve hadis-i şerif vardır. Efendimiz(sav) şöyle buyurmaktadır; ''Cömert; Allah'a yakın, insanlara yakın, cennete yakın. Cimri; Allah'tan uzak, insanlardan uzak, cehenneme yakın.''

HİZMET EHLİ OLMAK

            Hizmet; maddi ve manevi yollarla yapılan, çok geniş şümullü bir kudsi muameledir. İnsanın elinden geldiği nispette diğer insanlara, hatta tüm canlılara yardımda bulunması demektir. Bu ulvi vazifenin de kendine has sorumlulukları, şartları ve prensipleri vardır. Ne yönlü hizmet edilirse edilsin, sırf Allah(cc) rızasını gözetmek şarttır. Yapılan hizmette ihlas yoksa, fedakarlıklar ve ağır hizmetler akim kalır. Çorak toprağa atılan tohumlar misali, mahsul beklemek muhaldir.     

İNFAK EHLİ OLMAK

            İnfak, İslamın şartları arasında yer alır. Kur'an-ı Kerim'de pekçok ayette infaktan bahsedilir. Ekseriyetle, namazla birlikte zikredilir. ''Onlar ki, namazı kılar, zekatı verirler, verdiğimiz rızıklardan infak ederler.'' İslamiyet, insaniyet alemine huzur ve sükun teminine; fertler ve cemaatler arasında muhabbet, şefkat, merhamet esaslarının tespitine son derece önem verdiği içindir ki, Müslümanlara sadece zekat farizasını iktila etmeyip, çeşitli yardımlaşmaların hepsine teşvik ediyor.    

HİLM EHLİ OLMAK

            Hilm; yumuşaklık demek olup, kırıcı, sert, kaba olmamakla beraber, kusurları affetme, sabırlı olma gibi anlamlara da gelir. Allah(cc)'ın sıfatlarından biri de hilmdir ki, kullarına karşı hilm ile tecelli eder. Hilminden dolayı; isyankar, asi kullarının cezalarını hemen vermez, mühlet tanır. Halini düzelten ve af dileyenleri affeder, günahlarını bağışlar ki, bu da hilminin tecellisidir. Evet, Allah-ü Teala hilm sıfatını kullarında da görmek ister. Bilhassa, mü'min bir kulun hilm ehli olması iktiza eder. Efendimiz(sav) kamil manada hilm ehliydi. Rabbimizin bu esması, en çok Efendimiz(sav)'de tecelli etmiştir. O(sav)'nun hayatı hep hilm yörüngeli geçmiştir. Nefsi için asla gazaplanıp, sertlik, şiddet göstermemiştir. 

AFFEDİCİ VE MÜSAMAHAKAR OLMAK

            Affedici ve müsamahakar olmak mü'minin şiarı olmalıdır. Allah-ü Teala(cc) affedicidir, affı sever ve kullarının da affetmelerini talep eder. Affedici ve müsamahakar olmakta merhamete dayanır. Merhametli olan kişi, affedicidir de. Merhametli olmak Efendimiz(sav)'in vasfıdır. O Yüce Resul(sav) hep affetmiş, nefsi namına hiç kimseye gazaplanıp, öç almaya asla kalkışmamış, Kendisine yapılan onca eza ve cefayı af ile müsamaha ile karşılamış, ancak; dini açıdan yapılan haksızlıklara karşı gazaplanıp, şer-i şerifin muktezasınca gereken cezayı uygulamıştır.

MERHAMET

            ''Ben güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildim'', Hz.Muhammed(sav)

            Merhamet, Allah(cc)'ın Rahman ve Rahim sıfatlarının tezahürüdür. Allah(cc), Rahman ve Rahim oluşunu Kur'an-ı Kerim'in her suresinin başında ve yine Kur'an'ın pekçok ayetinde zikreder. Böylece Kendisini Rahmaniyet sıfatıyla tanıtan Mevla, kullarının merhametli olmalarını ve bu esmasını kullarının üzerinde görmeyi murad eder. Hassaten, mü'minlerin merhametli olması iktiza eder. Merhametli olmayanlarda hayır yoktur. Bu konuyla ilgili pekçok ayet ve hadis mevcuttur; ''Merhamet ediniz ki, merhamete nail olasınız'', ''Siz yerdekilere merhamet ediniz ki, göktekiler de size merhamet etsin''.

HAYIRLI İŞLERDE ACELE ETMEK

            Acelecilik doğru olmasa da, hayırlı olan durumlarda acele edilmesi uygun görülmüştür. Örneğin; namaz ibadetinde, vakti girince kılmak için acele davranmak pek muteberdir. Mali durumu yerinde olan birinin,  hac farizasını yerine getirmek için acele etmesi gerekir. Hayırlı işlerde acele gerekir çünkü, o imkan her zaman ele geçmeyebilir. İmkanlar ölçüsünde hayırlı işlere koşulmalı ve bu hususta her zaman acele edilmelidir. Efendimiz(sav) buyuruyor; ''Ed dünya mezraatil ahireh'' Şu dünya hayatı, ahiretin ekim yeridir. Burada ne ekersek, orada onu biçeceğiz. Durum böyle olunca mü'mine düşen, ömür sermayesini en güzel şekilde değerlendirmede acele etmektir. Efendimiz(sav) nerelerde acele edilmesi gerektiğine işareten şöyle buyurmuştur;